Online Teknoloji ve Haber Bloğu
İstanbul ve Türkiye Büyük Bir Zelzeleye Ne Kadar Hazır?

İstanbul ve Türkiye Büyük Bir Zelzeleye Ne Kadar Hazır?

Takvimler 17 Ağustos 1999'u gösterdiğinde Türkiye, o kara geceye uyanmıştı. Pek çok kişinin uykuda olduğu bir saat 03:02'de Kocaeli'nin Gölcük kazasında yaşanan zelzele, Tüm Türkiye'yi derinden sarstı. 45 saniye süren o dehşet anları, Richter ölçeğine nazaran 7,5 Mw büyüklüğünde gerçekleşmişti.

Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın kırılmasından kaynaklanan bu zelzele, başta Kocaeli olmak üzere memleketimizin ekonomik manadaki başşehri İstanbul, Bursa, Eskişehir, Bolu ve Yalova üzere etraf kentlerde de hissedildi. Bu kara gecenin Türkiye'ye bilançosuysa 18 binden ziyade can kaybı, tarifsiz bir acı ve yok olan hayallerdi.

Aradan 20 yıl geçti ve Türk milleti olarak birkaç gün sonra yeniden haber bültenlerinde etkileyici başlıklarla yaşanan hadiselerden bahsedilecek, yaşanan tarifsiz acı bir defa daha yüreklerimizi burkacak. Pekala geçen 20 yıl içerisinde ne yaptık? İstanbul, yeni bir sarsıntıya ne kadar hazır? 

Türkiye kritik bir sarsıntı kuşağında

Coğrafi koşullar yeterince devletimiz kritik bir zelzele kuşağı içerisinde mahal alıyor. Bunu değiştirmek mümkün değil elbette fakat zelzele gerçeğiyle yüzleşmek gerekiyor. Bugün yalnızca İstanbul değil, devletimizin büyük bir kısmında zelzele vukuatları yaşanıyor. Velev geçtiğimiz devirlerde bilim kişileri, Türkiye'nin yeni bir zelzele haritasını oluşturdular. İşte Türkiye'nin aktüel zelzele riski haritası:

Bu haritaya yakından bakıldığı hengam Türkiye'nin neredeyse her kesiminde büyük zelzeleler oluşturabilecek fay hatlarının bulunduğunu ve bu fay hatlarının her an kırılmaya hazır olabildiğini görebiliyoruz. Bu da Türkiye'nin her an zelzeleye hazır olması gerektiğini ortaya koyuyor.

Sarsıntının önüne geçmek mümkün değil

Zelzele de dahil olmak üzere tabiat hadiselerinin önüne geçmek mümkün değildir. Lakin bilinçli bir topluluk ve maddelerle mutlaklaştırılmış kurallar, doğal afetlerin vereceği zararı minimalize edebilir. Hatırlanacağı üzere 1999 yılında yaşanan zelzelenin bu kadar büyük hasar vermesinin altında yatan sebebin binaların imalatında kullanılan materyaller olduğu belirlenmişti. Yapılan araştırmalarda ortamdaki binaların pek birçoklarının denizden çıkarılan kumlarla oluşturulan çimentolarla inşa edildiği belirtilmişti. 

İşin tahminen de en acı tarafıysa, daha geçtiğimiz devirlerde İstanbul'un Kartal kazasında yaşanan, bir binanın çöktüğü ve 20'den çokça kişinin hayatını kaybettiği olayda bile deniz kumu kalıntılarının görülmüş olması. Bu da geçen 20 içerisinde hiç ancak hiç akıllanmadığımız mealine geliyor.

Bütün bilim kişileri İstanbul'u da derinden vuracak bir zelzelenin yaşanacağını kabul etmiş durumdalar. “Peki bu sarsıntı ne hengam olacak?”  Hususla ilgili açıklamalarda bulunan Yıldız Teknik Üniversitesi'nden Şükrü Ersoy, büyük bir İstanbul sarsıntısının önümüzdeki 10 yıl içerisinde yaşanabileceğini söylüyor.

İstanbul büyük bir zelzeleye hazır değil

Yerkürenin en eski haber ajanslarından bir tanesi olan “Agence France-Presse”e (AFP) röportaj veren Ersoy, aradan 20 yıl geçmesine karşın İstanbul'un büyük bir zelzele için hazır olmadığını ve kesimde yaşanabilecek bir sarsıntının büyüklüğünün 7.7'ye kadar ulaşabileceğini söyledi. Ersoy'a nazaran yaşanacak bu zelzele, yaklaşık 16 milyon nüfuslu ekonomik başşehrimizde çok acı bir bilanço oluşturacak. Ersoy, bu zelzelenin akabinde “korkunç” seviyede can kayıplarının yaşanacağını ve İstanbul'un hem ekonomik hem de turizm manasında adeta felç olacağını söylüyor.

Yaşanan sarsıntılar hiçbir devir son olmayacak

İstanbul'da kaydedilen birinci zelzele milattan sonra 342 yılında gerçekleşmiştir. O periyotlarda yaşanan zelzelede de 1999 sarsıntısına benzeri bir formda kentin bilhassa şark bölümleri büyük zarar görmüş. Bu zelzeleden yalnızca 16 yıl sonra 358 yılında ise yaşanan bir zelzelenin kenti haritadan sildiği söz edilir. Üstelik bu sarsıntı, Makedonya'dan Trabzon'a kadar büyük bir çapta hissedildiği söylenir. Yıllar su üzere akıp geçerken de İstanbul, tekraren büyük zelzeleler geçirir ve bu zelzeleler kentin büyük çapta zarar görmesine neden olur.

Osmanlı İmparatorluğu periyodunda de İstanbul, büyük zelzelelere sahne olmuştur. İstanbul'un fethedilip Osmanlı İmparatorluğu'nun başşehri olmasından kısa bir mühlet sonra, 1489 yılında İstanbul'da bir sarsıntı daha olur. Bu sarsıntı, kentteki camilerin minarelerinin yıkılmasına neden olmuştur. Yıl 1509'u gösterdiği vakitse İstanbul, tarihinin en büyük sarsıntılarından bir adedini yaşar. Bu zelzele o kadar şiddetlidir ki Osmanlı İmparatorluğu'nda bu sarsıntı “Küçük Kıyamet” olarak isimlendirilir. 

“Kadercilik” oynama hakkına sahip değiliz

Osmanlı İmparatorluğu periyodunda de yetkililer, münhasıran de 1509 sarsıntısından sonra kritik kararlar aldılar. Kentin sarsıntılardan korunabilmesi için sarsıntıya dayanıklı hastaneler yapıldı, kentin kuvvet sistemlerinin kesilebilmesi için şahsi sistemler oluşturuldu ve çeşitli kurumlar oluşturuldu. Emsal tatbikler gelişen teknolojilerle hala devam ediyor fakat ne biz vatandaşların ne de yetkililerin kadercilik oynama hakkı bulunmuyor. Elbette sarsıntıların önlenmesi mümkün değil lakin bu tabiat hadisesini yalnızca coğrafi koşullara bağlamamız mümkün değil. Bu bağlamda Japonya ve Şili üzere memleketleri örnek gösterebiliriz. Bu memleketlerde olan neredeyse her zelzele yıkıcı boyutlardayken birden fazla vakit bu sarsıntıların zararı minimalize edilebiliyor.

İstanbul İnşaat Mühendisleri Odası Lideri Nusret Suna, mevzuyla ilgili yaptığı açıklamalarda 1999 zelzelesinin yaşandığı devirlerde halkın bu mevzuya büyük bir değer verdiğini ama daha sonralardan bu durumun halk gözünde kadere bağlandığını tabir ediyor. Hususla ilgili kimi çalışmaların yapıldığını fakat bu çalışmaların yeterliliğinin tartışma konusu olduğunu söyleyen Suna, sarsıntıya dayanıklı binaların yapılabilmesi için daha geniş kapsamlı bir seferberliğin gerektiğini tabir etti. 

Büyük bir sarsıntı için ne durumdayız?

Cumhurbaşkanı'nın geçtiğimiz periyotlarda yaptığı “İstanbul'a ihanet ettik.” açıklaması, aslında her mealde İstanbul'un halini gözler önüne seriyor. Yıllardır durdurulamaz bir halde devam eden kentleşme süreci, İstanbul'un hem yeşil yerlerini hem de zelzele anında toplanılacak merkezlerini AVM ve yüksek binalara teslim etti. Bu durumun farkında olan isimlerden birisi de İstanbul'un yeni Belediye Lideri Ekrem İmamoğlu. 

Ekrem İmamoğlu hem seçim sürecinde hemde hizmete başladığı birinci günden itibaren bu hususun üzerine düşüyor. İşte İmamoğlu'nun bahisle ilgili Twitter üzerinden yaptığı bir paylaşım:

Gelgelelim bu çalışmaların ne süratle yapılacağı hususundaysa bir şey söylemek şu an için pek de mümkün görünmüyor.

Neler Yapabiliriz?

Türkiye'nin hangi kentinde yaşadığımızın hiçbir kıymetinin olmadığı aşikar. Devletimizin her noktası sarsıntı riskine sahip ve her an yeni bir zelzele olabilir. Bu yüzden zelzele çantamızın kesinlikle hazır olması ve sarsıntı anında yapılması gereken şeyleri bilmemiz gerekiyor. Bu bahiste hazırlanan binlerce kök bulunuyor gelgelelim geniş kapsamlı bir rehber AFAD tarafından hazırlanmış durumda. AFAD'ın rehberine burada bulunan ilişkiyi kullanarak ulaşabilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

Kategoriler

Reklam Alanı

Son Yorumlar

    Reklam Alanı

    ×
    %d blogcu bunu beğendi: