Online Teknoloji ve Haber Bloğu
Kişiler, İzlendikleri Vakit Daha Dürüst Davranıyorlar

Kişiler, İzlendikleri Vakit Daha Dürüst Davranıyorlar

Neredeyse bütün kültürler ve dinler tarafından paylaşılabilecek ve kabul edilebilecek bir ahlaki kural varsa o da “Asla kendinizin yapmadığı şeyi diğerlerine yaptırmayın” kuralıdır. Bu kural empati için “altın kural” olarak bilinmeye başladı fakat asrî topluluklardaki beşerler, bilhassa fiillerinin finansal sonuçları olduğunda, bu kuralı hakikaten uygulamayabiliyorlar. Araştırmacılar, bu tezin doğruluğunu bir oyun etkinliğiyle kanıtlamaya çalıştı.

York Üniversitesi’nde yapılan araştırmada, 300 kişi seçildi ve kendileri ile odadaki öbür bir isimsiz kişi arasında sabit bir ölçü para dağıtımı konusunda karar vermeleri istendi. Araştırmadaki fikir, iştirakçilerin kendileriyle gayrı bir iştirakçi arasında bir ölçü para bölmelerini gerçekleştirmek ve çiftin alacağı paraya nasıl karar verildiğini ölçmekti.

Her iştirakçi eşleştiği partnerine isterse hiç para vermeme isterse tüm parayı verme özgürlüğüne sahipti. Partner, teklife “evet” dediyse ikisi de parayı ortak bir formda alıyor ancak teklif edilen fiyat, partner tarafından kabul edilmezse bu itilafın duraksamasına neden oluyor ve her iki iştirakçi da para alamıyor. Her iştirakçi, her rolü (teklifi yapan, teklife yanıt veren ve teklif verenleri değerlendiren) birden çokça sefer farklı partnerlerle deneyimlediler.

Araştırmacıların en çok merak ettikleri şey, kişilerin teklife karşılık veren rolünü nasıl oynadıkları ve kendilerinin teklif veren olduklarında nasıl teklif sunacaklarını gözlemlemekti. Birileri “altın kural” ile oynuyorsa o hengam sundukları tekliflerle kendileri karşılaştıklarında “evet” cevabını veriyor olmaları gerekiyordu. Araştırmanın sonucunda ise kişilerin yaklaşık %93’ünün bu kurala uyduğu ortaya çıktı.

Kişilerin %93’ü “altın kurala” uysa bile davranışlarının rakipleri tarafından izlenmediğini bildikleri vakitlerde bu kurala uyma orantısı %73’e kadar düşüyordu. Bu bulgular, kişilerin izlendiklerini bildiklerinde daha âlâ davrandıklarını gösteren çevre psikolojideki gözlemleri yansıtıyor. Aslında üzerinde gözleri olan bir insan posteri bile kişilerin davranışlarını etkiliyor ancak takip edilmediklerini bildiklerinde beşerler, ahlaki olarak davranışlarını bozabiliyorlar.

Araştırmacılar, tıpkı hengamda tecrübelerin kişilerin karar vermesinde küçük bir rol oynadığını ortaya koydu. Birinci evvel teklif veren rolünü oynayan kişilerin, ilk evvel teklife karşılık veren rolünü oynayan kişilere nazaran altın kurala uyma orantısı daha ziyadeydi. Cinsiyetin, sosyo-ekonomik durumun yahut kültürel faktörlerin, üniversalliği kabul edilmiş bu kural üzerinde ise rastgele bir tesiri bulunamadı.

Tüm bu araştırmanın gösterdiği şey, “iyi davranışlı” olarak isimlendirilen bir kişinin davranışlarının, gözlendiğine inanıp inanmadığı da dâhil olmak üzere bir seri faktöre bağlı olduğu. Bu, birçok insanın bir tıp ahlaki kurala uymasına rağmen bu kurallara uyma durumlarının karşılaştıkları hadiselere nazaran farklılık gösterdiğini gösteriyor.

Bir Cevap Yazın

Kategoriler

Reklam Alanı

Son Yorumlar

    Reklam Alanı

    ×
    %d blogcu bunu beğendi: